Một người bán ve chai cũng có thể tạo nên hình ảnh tốt cho Việt Nam trên thế giới. Khi hình ảnh về người Việt Nam đẹp và thân thiện, nhân văn, thì những sản phẩm "Made in Viet nam" sẽ có “giá” trên thị trường quốc tế.
Câu chuyện đang gây sự chú ý khi một người Việt Nam hàng ngày mua bán ve chai kiếm sống, nhặt được 5 triệu Yen Nhật (tương đương 1 tỉ đồng Việt và bằng khoảng 26 năm tiền lương tối thiểu của người đi làm tại Việt Nam), đã từ chối nhận số tiền này và đề nghị trả lại cho nước Nhật Bản?.
Tôi để dấu hỏi bởi đây vẫn chỉ là một giả định, cái kết của câu chuyện chị ve chai nhặt được 5 triệu Yen, có xảy ra như viễn cảnh trên hay không, còn phải đợi thời gian trả lời. Theo quy định, đến ngày 28/04/2015, nếu không ai nhận lại 5 triệu Yen trên, thì coi đây là khoản tiền vô chủ và chị bán ve chai sẽ được chia khoảng 50% số tài sản trên.
Định vị thương hiệu Việt qua con người
Việc xử lý như trên theo quy định, là hoàn toàn đúng luật và hợp lý. Thế nhưng, với một tài sản có yếu tố nước ngoài (tiền Yen Nhật là do Ngân hàng của Nhật Bản phát hành), lại không phải là tài sản nhỏ, so với thu nhập của người Việt Nam, thì việc “nhặt được” và “nhận về” có hợp tình hay không?
Ứng xử với đồng tiền là cách để chúng ta thể hiện phẩm cách của con người. Do đó, tôi cho rằng sự việc này chắc chắn là một cơ hội để chúng ta có thể xây dựng hình ảnh của Việt Nam đối với Nhật Bản và bạn bè trên trường quốc tế. Nếu như chị ve chai đồng thuận gửi lại số tiền này, trước tiên là cho đơn vị đã phát hành ra đồng tiền này – nước Nhật Bản – chúng ta có thể xây dựng, quảng bá hình ảnh về người Việt Nam với tính cách cần cù, lương thiện, nhân văn, vốn là truyền thống của dân tộc ta. Việc làm này sẽ giúp cho bạn bè thế giới có cái nhìn đẹp hơn, với sự “nể trọng” con người Việt Nam, đất nước Việt Nam, và thế giới sẽ muốn đến Việt Nam, làm ăn với người Việt Nam, với các công ty Việt Nam nhiều hơn.
Định vị hay tái định vị thương hiệu là thuật ngữ dùng phổ biến trong xây dựng thương hiệu, khi cần khắc họa những giá trị quan trọng của thương hiệu vào trong nhận thức của khách hàng để họ nhận biết, ghi nhớ và lựa chọn. Tái định vị tức là đưa lại những giá trị mới, giá trị khác với định vị ban đầu… trong nhận thức của khách hàng. Người ta cũng có thể dùng khái niệm này cho một quốc gia, khi ông Michael Porter, nhà kinh tế học nổi tiếng với học thuyết về cạnh tranh, gần đây sang Việt Nam và nói vui là "Việt Nam có thể là bếp ăn của thế giới", tương tự như "Trung quốc là công xưởng của thế giới". Đó chính là chiến lược quốc gia, gắn với một giá trị được lựa chọn để từ đó định vị thương hiệu quốc gia đến bạn bè thế giới. Tất nhiên giá trị được chọn phải là giá trị thật, quốc gia hay doanh nghiệp định vị cũng vậy, phải gắn với bản chất bên trong và năng lực thực hiện.
Nhìn rộng ra thế giới, chỉ khi tạo được sự quý mến và tin tưởng, mới có sự hợp tác bền vững, lâu dài. Do đó, quốc gia nào biết xây dựng hình ảnh đẹp thông qua những con người có nhân cách cao cả, sự thông minh, cần cù, có văn hóa ứng xử đẹp, thì sẽ luôn được tôn trọng, được bạn bè thế giới chú ý và muốn hợp tác. Thực tiễn tại Nhật Bản - người Nhật đã rất thành công trong khắc họa hình ảnh của Oshin trong những năm trước, một nhân vật chịu thương chịu khó, từ một người giúp việc đã vươn lên; hay Chiaki - cô tiếp viên hàng không mẫu mực vượt khó, qua đó ca ngợi hình ảnh dịch vụ hàng không Nhật Bản. Mới đây, là câu chuyện của chú bé 9 tuổi trong thảm họa sóng thần, đã từ chối phần ăn để dành cho người khác; hay một kỹ sư xây dựng ở Thổ Nhĩ Kỳ, chỉ vì vài sợi dây cáp cầu bị đứt, không gây hại cho ai hay thiệt hại không đáng gì, mà đã tự chọn cái chết vì sự day dứt trách nhiệm. Cái chết là hơi cực đoan, theo suy nghĩ của chúng ta, nhưng đó là lựa chọn cách ửng của người Nhật Bản – với tinh thần võ sĩ đạo: tinh thần tự tôn.
Quan điểm gần đây tôi đã đưa ra, có thể xem xét số tiền 5 triệu Yên mà người bán ve chai nhặt được, để trả lại cho người Nhật hay là nước Nhật. Chủ nhân thực sự của số tiền, có thể là một người Việt Nam, một người Hoa, người Hàn, hay người Mỹ… làm ăn ở Nhật và tích góp tiền Nhật, và mang về Việt Nam. Song, đó là những đồng Yen do nước Nhật Bản sản xuất ra. Do đó, nếu không tìm được chủ nhân thực sự của số tiền, chúng ta hãy trả lại cho đất nước đã sản xuất ra số tiền này. Điều này sẽ giúp cho người Nhật Bản, đất nước Nhật Bản, hay rộng hơn là thế giới sẽ nhìn nhận đầy đủ hơn về con người Việt Nam, đất nước Việt Nam.
Vì sao cần "tái định vị" hình ảnh người Việt Nam
Câu chuyện đang gây sự chú ý khi một người Việt Nam hàng ngày mua bán ve chai kiếm sống, nhặt được 5 triệu Yen Nhật (tương đương 1 tỉ đồng Việt và bằng khoảng 26 năm tiền lương tối thiểu của người đi làm tại Việt Nam), đã từ chối nhận số tiền này và đề nghị trả lại cho nước Nhật Bản?.
Tôi để dấu hỏi bởi đây vẫn chỉ là một giả định, cái kết của câu chuyện chị ve chai nhặt được 5 triệu Yen, có xảy ra như viễn cảnh trên hay không, còn phải đợi thời gian trả lời. Theo quy định, đến ngày 28/04/2015, nếu không ai nhận lại 5 triệu Yen trên, thì coi đây là khoản tiền vô chủ và chị bán ve chai sẽ được chia khoảng 50% số tài sản trên.
Định vị thương hiệu Việt qua con người
Việc xử lý như trên theo quy định, là hoàn toàn đúng luật và hợp lý. Thế nhưng, với một tài sản có yếu tố nước ngoài (tiền Yen Nhật là do Ngân hàng của Nhật Bản phát hành), lại không phải là tài sản nhỏ, so với thu nhập của người Việt Nam, thì việc “nhặt được” và “nhận về” có hợp tình hay không?
Ứng xử với đồng tiền là cách để chúng ta thể hiện phẩm cách của con người. Do đó, tôi cho rằng sự việc này chắc chắn là một cơ hội để chúng ta có thể xây dựng hình ảnh của Việt Nam đối với Nhật Bản và bạn bè trên trường quốc tế. Nếu như chị ve chai đồng thuận gửi lại số tiền này, trước tiên là cho đơn vị đã phát hành ra đồng tiền này – nước Nhật Bản – chúng ta có thể xây dựng, quảng bá hình ảnh về người Việt Nam với tính cách cần cù, lương thiện, nhân văn, vốn là truyền thống của dân tộc ta. Việc làm này sẽ giúp cho bạn bè thế giới có cái nhìn đẹp hơn, với sự “nể trọng” con người Việt Nam, đất nước Việt Nam, và thế giới sẽ muốn đến Việt Nam, làm ăn với người Việt Nam, với các công ty Việt Nam nhiều hơn.
Định vị hay tái định vị thương hiệu là thuật ngữ dùng phổ biến trong xây dựng thương hiệu, khi cần khắc họa những giá trị quan trọng của thương hiệu vào trong nhận thức của khách hàng để họ nhận biết, ghi nhớ và lựa chọn. Tái định vị tức là đưa lại những giá trị mới, giá trị khác với định vị ban đầu… trong nhận thức của khách hàng. Người ta cũng có thể dùng khái niệm này cho một quốc gia, khi ông Michael Porter, nhà kinh tế học nổi tiếng với học thuyết về cạnh tranh, gần đây sang Việt Nam và nói vui là "Việt Nam có thể là bếp ăn của thế giới", tương tự như "Trung quốc là công xưởng của thế giới". Đó chính là chiến lược quốc gia, gắn với một giá trị được lựa chọn để từ đó định vị thương hiệu quốc gia đến bạn bè thế giới. Tất nhiên giá trị được chọn phải là giá trị thật, quốc gia hay doanh nghiệp định vị cũng vậy, phải gắn với bản chất bên trong và năng lực thực hiện.
Nhìn rộng ra thế giới, chỉ khi tạo được sự quý mến và tin tưởng, mới có sự hợp tác bền vững, lâu dài. Do đó, quốc gia nào biết xây dựng hình ảnh đẹp thông qua những con người có nhân cách cao cả, sự thông minh, cần cù, có văn hóa ứng xử đẹp, thì sẽ luôn được tôn trọng, được bạn bè thế giới chú ý và muốn hợp tác. Thực tiễn tại Nhật Bản - người Nhật đã rất thành công trong khắc họa hình ảnh của Oshin trong những năm trước, một nhân vật chịu thương chịu khó, từ một người giúp việc đã vươn lên; hay Chiaki - cô tiếp viên hàng không mẫu mực vượt khó, qua đó ca ngợi hình ảnh dịch vụ hàng không Nhật Bản. Mới đây, là câu chuyện của chú bé 9 tuổi trong thảm họa sóng thần, đã từ chối phần ăn để dành cho người khác; hay một kỹ sư xây dựng ở Thổ Nhĩ Kỳ, chỉ vì vài sợi dây cáp cầu bị đứt, không gây hại cho ai hay thiệt hại không đáng gì, mà đã tự chọn cái chết vì sự day dứt trách nhiệm. Cái chết là hơi cực đoan, theo suy nghĩ của chúng ta, nhưng đó là lựa chọn cách ửng của người Nhật Bản – với tinh thần võ sĩ đạo: tinh thần tự tôn.
Quan điểm gần đây tôi đã đưa ra, có thể xem xét số tiền 5 triệu Yên mà người bán ve chai nhặt được, để trả lại cho người Nhật hay là nước Nhật. Chủ nhân thực sự của số tiền, có thể là một người Việt Nam, một người Hoa, người Hàn, hay người Mỹ… làm ăn ở Nhật và tích góp tiền Nhật, và mang về Việt Nam. Song, đó là những đồng Yen do nước Nhật Bản sản xuất ra. Do đó, nếu không tìm được chủ nhân thực sự của số tiền, chúng ta hãy trả lại cho đất nước đã sản xuất ra số tiền này. Điều này sẽ giúp cho người Nhật Bản, đất nước Nhật Bản, hay rộng hơn là thế giới sẽ nhìn nhận đầy đủ hơn về con người Việt Nam, đất nước Việt Nam.
Vì sao cần "tái định vị" hình ảnh người Việt Nam
Nếu điều này diễn ra, câu chuyện người bán ve chai với thu nhập khoảng 100 ngàn đồng/ngày đã trả lại số tiền 5 triệu Yen Nhật cho nước Nhật Bản - đơn giản vì số tiền đó không phải là của chị ve chai làm ra, sẽ là một sự khẳng định thương hiệu cho con người Việt Nam. Nhân cách và đạo đức người Việt là đó, cho dù sự cạnh tranh khốc liệt của kinh tế thị trường và sự phân hóa giàu nghèo vẫn diễn ra, thì các giá trị nhân văn vốn có vẫn luôn được giữ vững. Hình ảnh của người Việt Nam, đất nước Việt Nam sẽ được “nâng” lên rất nhiều trong con mắt bạn bè quốc tế.
Cũng cần nhìn lại, đã có không ít câu chuyện buồn về hình ảnh người Việt trong mắt bạn bè quốc tế. Có những nơi ăn buffet miễn phí hay được lấy thoải mái, người ta phải ưu ái chăm sóc người Việt ta bằng việc làm thêm biển cảnh báo bằng tiếng Việt “Chỉ được ăn tại chỗ không được mang về” hoặc “Quý khách lấy thức ăn đủ dùng, lấy thừa và sẽ bị tính tiền thức ăn thừa gấp 5 lần thức ăn”. Tiếp viên hàng không thông đồng mang hàng ăn cắp tại các siêu thị Nhật hay mới đây là việc các phi công và tiếp viên hàng không bị bắt tại Hàn Quốc do mang vàng lậu. Và cả những tục lệ như chém giết động vật, trong khi quỹ bảo vệ động vật cảnh báo nên bỏ tục chém lợn, hay văn hóa "cướp" như cướp phết, lộc, tranh cướp ấn tại đền Trần, nhờ thần thánh giúp để làm quan hay hưởng lộc được bền vững.
Trong giai đoạn hội nhập, cho chúng ta và cho cả bạn bè thế giới biết chúng ta là ai? Có đáng để chơi, kết bạn hay làm ăn với họ hay không? Hãy hình dung một dân tộc luôn gắn với những câu chuyện hàng giả, thực phẩm có độc, gian dối… thì sản phẩm của quốc gia đó liệu có tin cậy hay gây được thiện cảm?. Chiến lược quốc gia của chúng ta lúc này đang chú trọng vào nông nghiệp và dịch vụ, du lịch, tất cả các vấn đề trên đều liên quan tới con người thực thi, gắn liền với nhận thức và hành vi của con người. Khi mua sản phẩm là người ta mua niềm tin, không chỉ là chất lượng, đặc biệt là khi họ không sờ thấy, không tới được nơi sản xuất để biết chúng ta làm như thế nào. Một đất nước, ngoài những danh lam thắng cảnh, món ngon,.. có những con người cần cù, lương thiện, đáng tin cậy sẽ là điểm đến để chơi, để làm ăn.
Việc định vị thương hiệu và xây dựng hình ảnh Việt nam trên trường quốc tế là việc làm cấp thiết vì ảnh hưởng tới toàn dân, toàn ngành khi hội nhập kinh doanh và giao lưu. Đây cũng là công việc mà các cấp các ngành cũng như mọi người dân Việt Nam đều cần phải hành động và thực hiện. Chúng ta cũng cần phải có một chiến lược xây dựng tiếp thị hình ảnh quốc gia. Không chỉ là các hoạt động đơn lẻ của cá nhân hay từng doanh nghiệp. Các doanh nghiệp và cá nhân ngay lúc này cùng chung giúp chị bán ve chai qua việc cụ thể này và tiến tới chung tay xây dựng một chiến lược tầm quốc gia.
Cũng cần nhìn lại, đã có không ít câu chuyện buồn về hình ảnh người Việt trong mắt bạn bè quốc tế. Có những nơi ăn buffet miễn phí hay được lấy thoải mái, người ta phải ưu ái chăm sóc người Việt ta bằng việc làm thêm biển cảnh báo bằng tiếng Việt “Chỉ được ăn tại chỗ không được mang về” hoặc “Quý khách lấy thức ăn đủ dùng, lấy thừa và sẽ bị tính tiền thức ăn thừa gấp 5 lần thức ăn”. Tiếp viên hàng không thông đồng mang hàng ăn cắp tại các siêu thị Nhật hay mới đây là việc các phi công và tiếp viên hàng không bị bắt tại Hàn Quốc do mang vàng lậu. Và cả những tục lệ như chém giết động vật, trong khi quỹ bảo vệ động vật cảnh báo nên bỏ tục chém lợn, hay văn hóa "cướp" như cướp phết, lộc, tranh cướp ấn tại đền Trần, nhờ thần thánh giúp để làm quan hay hưởng lộc được bền vững.
Trong giai đoạn hội nhập, cho chúng ta và cho cả bạn bè thế giới biết chúng ta là ai? Có đáng để chơi, kết bạn hay làm ăn với họ hay không? Hãy hình dung một dân tộc luôn gắn với những câu chuyện hàng giả, thực phẩm có độc, gian dối… thì sản phẩm của quốc gia đó liệu có tin cậy hay gây được thiện cảm?. Chiến lược quốc gia của chúng ta lúc này đang chú trọng vào nông nghiệp và dịch vụ, du lịch, tất cả các vấn đề trên đều liên quan tới con người thực thi, gắn liền với nhận thức và hành vi của con người. Khi mua sản phẩm là người ta mua niềm tin, không chỉ là chất lượng, đặc biệt là khi họ không sờ thấy, không tới được nơi sản xuất để biết chúng ta làm như thế nào. Một đất nước, ngoài những danh lam thắng cảnh, món ngon,.. có những con người cần cù, lương thiện, đáng tin cậy sẽ là điểm đến để chơi, để làm ăn.
Việc định vị thương hiệu và xây dựng hình ảnh Việt nam trên trường quốc tế là việc làm cấp thiết vì ảnh hưởng tới toàn dân, toàn ngành khi hội nhập kinh doanh và giao lưu. Đây cũng là công việc mà các cấp các ngành cũng như mọi người dân Việt Nam đều cần phải hành động và thực hiện. Chúng ta cũng cần phải có một chiến lược xây dựng tiếp thị hình ảnh quốc gia. Không chỉ là các hoạt động đơn lẻ của cá nhân hay từng doanh nghiệp. Các doanh nghiệp và cá nhân ngay lúc này cùng chung giúp chị bán ve chai qua việc cụ thể này và tiến tới chung tay xây dựng một chiến lược tầm quốc gia.
Trịnh Đình Long
(Tác giả bài viết này là chuyên gia tư vấn Chiến lược & Thương hiệu Amica)
Theo thoibaokinhdoanh
0 nhận xét:
Đăng nhận xét